කිතුල්ගල අසල පිහිටි බෙලිලෙන ගුහාව, දිවයිනේ මුල් මානව ජීවිතය පිළිබඳ දුර්ලභ තොරතුරු අනාවරණය කරන ශ්‍රී ලංකාවේ වැදගත්ම ප්‍රාග් ඓතිහාසික පුරාවිද්‍යා බිම්වලින් එකකි. 1978 සහ 1983 අතර කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සිදු කරන ලද විද්‍යාත්මක කැණීම්වලින්, අදින් වසර 30,000 සිට 9,000 දක්වා අතීතයකට දිවයන පොහොසත් සංස්කෘතික, සත්ත්ව සහ මානව අවශේෂ රාශියක් හමු විය. මෙහිදී සොයාගත් ඇටකටු ආයුධ, පාලනය කළ හැකි ලෙස ගින්දර භාවිත කළ බවට සාක්ෂි සහ ඉතා පැරණි ජ්‍යාමිතික ක්ෂුද්‍ර ශිලා මෙවලම් (geometric microlithic tools) හේතුවෙන් බෙලිලෙන දකුණු ආසියාවේ පැරණිතම ප්‍රාග් ඓතිහාසික ස්ථානයක් ලෙස සැලකේ. මෙහි ජීවත් වූ "බලංගොඩ මානවයා" මුවන්, වල් ඌරන්, වඳුරන් සහ උරගයින් දඩයම් කළ බවත්, ඒ සමඟම ශාක වර්ග, ගොළුබෙල්ලන් සහ ජලජ සම්පත් ආහාරයට ගත් බවත් සත්ත්ව අවශේෂ මඟින් තහවුරු වේ. එමෙන්ම, වසර 30,000කට පෙර පවා වෙරළබඩ ප්‍රජාවන් සමඟ ලුණු වෙළඳාම සඳහා සම්බන්ධතා පැවැත්වූ බවට සාක්ෂි මෙහිදී හමු වී ඇත. වසර 16,000ක් පැරණි මානව ඇටසැකිලි අවශේෂ මානව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා බෙහෙවින් වැදගත් වී තිබේ. දැනට බෙලිලෙන, ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවස්තු ආඥා පනත යටතේ පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතයක් ලෙස ආරක්ෂා කර ඇත.